Gương làm giàu

Bơ booth hướng đi mới cho người nông dân cà phê Daklak.

Cây bơ trên đất Đăk Lăk 
Ngoài cà phê, cao su, hồ tiêu… ở Đăk Lăk nói riêng và Tây Nguyên nói chung, cây bơ đã và đang là cây trồng cho "hoa thơm, quả ngọt” đem lại thu nhập cao, đặc biệt là các giống bơ trái vụ. 
 
 
Niềm vui của gia đình anh Tùng khi vườn bơ booth7 cho hiệu quả cao
 
Triển vọng bơ trái vụ
 
Năm 2009, được sự tư vấn của Phòng NNPTNT huyện Cư M’gar, gia đình anh Bành Việt Tùng (thôn 4, xã Ea Kpam) đã mạnh dạn phá bỏ 3 ha cà phê già cỗi để đầu tư trồng hơn 500 cây bơ trái vụ (bơ booth7). Sau 3 năm vườn cây đã bắt đầu cho thu hoạch lứa quả đầu tiên. 
 
Anh Tùng cho biết: Giống bơ này cho thu hoạch vào tháng 10 đến tháng 12. Đặc biệt, ưu điểm của loại bơ này là quả to và đều, trung bình khoảng 3-5 quả/kg, ruột vàng, giá trị dinh dưỡng cao và năng suất của bơ booth7 không thua kém bơ chính vụ. Trung bình mỗi cây bơ cho thu nhập từ 2 đến 2,5 triệu đồng. 
 
Còn anh Phạm Văn Bình ở xã Ea Kpam, với 5 sào cà phê trồng xen 38 cây bơ, bình quân hàng năm thu nhập từ cây bơ trồng xen (chủ yếu giống bơ booth7 và bơ rải vụ chín sớm) gần 100 triệu đồng và trên 120 triệu đồng thu nhập từ cây cà phê (theo giá thị trường hiện nay). Còn hộ gia đình anh Ama Tim (xã Cuôr Đăng) đã tiến hành trồng xen 8 cây bơ trong vườn, hàng năm thu nhập thêm trên 30 triệu đồng. Ông Phạm Quang Mười- Trưởng Phòng NNPTNT huyện Cư M’gar cho biết, đến nay, toàn huyện Cư M’gar có khoảng 150 ha bơ, trong đó có trên 80ha bơ trồng xen canh vườn cà phê, còn lại là bơ trồng thuần. Bơ booth7 là giống nhập ngoại, đã được Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam đưa vào trồng thử nghiệm. Loại cây này rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương.
 
Tại huyện Krông Ana, cây bơ booth7 cũng đã làm nhiều hộ nông dân hài lòng khi cho năng suất cao và chất lượng tốt. Ông Nguyễn Văn Tám, thôn Tân Lập, xã Ea Na là người đầu tiên trồng và chăm sóc giống bơ của Tập đoàn bơ giống Booth thay thế cho những vườn cà phê già cỗi chia sẻ: "Do đất đai ít nên sau khi nghe giới thiệu giống bơ này tôi cũng đem về trồng xen cà phê 35 cây, từ đó đến nay mỗi vụ các cây bơ này mang lại thu nhập cho gia đình tôi trên 100 triệu đồng”. Không chỉ bán quả mà ông Tám còn ghép bơ giống bán cho các hộ xung quanh cùng trồng. Hiện trên địa bàn huyện đã có hàng trăm hộ dân thực hiện mô hình xen canh trồng cây bơ booth7. Anh Vũ Xuân Phát (thôn Quỳnh Ngọc I, xã Ea Na) cho biết, so với cà phê thì trồng bơ booth7 trái vụ cho năng suất cao hơn nhiều. Bởi giá cả thị trường luôn ổn định, ngay sau khi thu hoạch là Công ty Thu Nhơn (TP Buôn Ma Thuột) về tận vườn thu mua nên người dân không phải lo đầu ra cho sản phẩm”.
 
 Theo ông Trang Quang Thành, Giám đốc Sở NNPTNT tỉnh Đăk Lăk, những năm gần đây, cây bơ phát triển khá mạnh, chủ yếu là trồng xen trong cà phê. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có trên 5000 ha cà phê có trồng xen bơ, với mô hình này, trên 1 đơn vị diện tích người trồng có thể thu được nhiều sản phẩm, tăng thu nhập. Cây bơ đang mở ra triển vọng mới cho người nông dân.
 
Tìm hướng xuất khẩu 
 
Được mệnh danh là "Vua bơ Tây Nguyên”, anh Trịnh Xuân Mười, Giám đốc Công ty TNHH Trịnh Mười (thôn 9, xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột) cho biết: Với nhiều giống bơ có chất lượng cao, trong đó có cả các giống bơ trái vụ cho năng suất cao, sản phẩm của chúng tôi đã được các chuyên gia đầu ngành về nông học, sinh học đánh giá cao. 
 
Được biết, hiện Công ty Trịnh Mười đang cùng TS Lâm Thị Bích Lệ tiến hành trồng thử nghiệm giống bơ mang ký hiệu BXM5 (cây tổ cho năng suất 8 tạ/cây), là giống bơ cơm vàng, hạt nhỏ, thơm, dạng quả dài (20-25cm), trọng lượng trung bình 0,8-1kg/trái. Công ty cũng đang phối hợp trồng thử nghiệm một số giống bơ từ Braxin, Mehico, Cuba, Angola…do ông Nguyễn Văn Lạng mang về. Với uy tín của mình các giống bơ của Công ty đã được người dân 5 tỉnh Tây Nguyên và một số tỉnh thành lân cận tìm đến mua về trồng. Bên cạnh ccung cấp giống cây trồng thì Công ty Trịnh Mười còn trực tiếp thu mua lại sản phẩm bơ trái, bảo đảm đầu ra cho người trồng theo giá thị trường. TS Lâm Thị Bích Lệ chia sẻ, hiện một số giống bơ đã được công nhận cây đầu dòng trên thị trường hiện đã đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa. Trong tương lai, để nâng cao giá trị trái bơ xuất khẩu ra thị trường thế giới, cần chọn những giống bơ không những cho năng suất cao, chất lượng ngon mà còn phải quan tâm một số tiêu chí như vỏ quả dày, thịt quả chặt, dẻo, hạt khít trong khối thịt quả; trọng lượng trung bình (350-500g), hàm lượng chất béo cao (trên 15%), quả đeo lâu ngày trên cây càng tốt. Đây là những tiêu chí cần quan tâm để trái bơ trở thành sản phẩm hàng hóa, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu và mang lại hiệu quả kinh tế cho người trồng.
 
Theo Viện Khoa học kỹ thuật Nông - Lâm nghiệp Tây Nguyên, việc đa canh trong vườn cà phê, trong đó có mô hình trồng xen bơ trong vườn cà phê nhằm giúp cho các nông hộ tránh được nguy cơ thua lỗ trong trường hợp độc canh một loại cây trồng. Đặc biệt, đối vùng Tây Nguyên, trồng xen các loại cây ăn trái trong vườn cà phê còn có tác dụng tốt đến việc điều hòa khí hậu vườn cây, tăng độ ẩm, giảm nhiệt độ cần thiết góp phần giữ gìn cân bằng môi trường sinh thái, giúp vườn cà phê sinh trưởng, phát triển bền vững, tăng thu nhập cho bà con nông dân trên 1 đơn vị diện tích canh tác. Mô hình trồng bơ trái vụ đang mở ra một hướng làm giàu mới cho người nông dân trên địa bàn. Mô hình này rất cần được nhân rộng ở những nơi có điều kiện phù hợp để nông dân tăng thu nhập, làm giàu một cách bền vững.
 
Tuấn Anh